برای ایجاد خلاء یا همان وکیوم سازی در یک سیستم، نیاز است که تمامی مولکول های گاز به خارج از سیستم انتقال یابند.مولکول های گاز در صورتی حرکت می کنند که بین دو نقطه، اختلاف فشار وجود داشته باشد. منطقه ای که تعداد مولکولهای کمتری دارد، به عنوان منطقه کم فشار و منطقه ای که تعداد مولکول های بیشتری دارد را، منطقه پر فشار در نظر می گیریم.

به دستگاهی که می تواند این اختلاف فشار بین دو نقطه از فضا را ایجاد کند "پمپ" می گوییم. پمپی که در یک سیستم مشخص می تواند خلاء ایجاد کند، "پمپ خلاء یا پمپ وکیوم" نام دارد.
 

انواع پمپ وکیوم بر اساس عملکرد

دو نوع پمپ وکیوم وجود دارد. یکی به عنوان "پمپ انتقال" و دیگری به نام "پمپ دریافت کننده یا دام انداز".

 
چگونگی نحوه عملکرد پمپ انتقال

پمپ انتقال که "پمپ جنبشی و محرکه"نیز نامیده می شود، گاز را از داخل هول می دهد تا به سمت بیرون فرستاده شود. این کار اغلب توسط بخش مکانیکی حرکتی پمپ که اکثرا در حال چرخش است صورت می گیرد تا به مولکول های گاز شتاب بدهد و منطقه کم فشار را به وجود آورد. هنگامی که سطح خلا یا همان وکیوم سازی به حد کافی رسید؛ مخزن با یک شیر خلاء بزرگ بسته و ایزوله شده و هرگونه تبادل گاز بین ظرف و پمپ به وسیله شیر متوقف می شود.
 

نحوه عملکرد پمپ دریافت کننده

یک "پمپ دریافت کننده" که معمولا به عنوان "پمپ جاذب" نیز شناخته می شود، در مخزن تخلیه می شود. این پمپ مولکول های گاز را از طریق جذب یا متراکم سازی از روی سطح داخلی حذف می کند. اگر مولکول های گاز ورودی با سطح سرد پمپ تماس پیدا کنند، به صورت گاز متراکم شده و در نهایت به صورت مایع از بین می روند.
 

 
تعمیر و نگهداری پمپ های وکیوم

پمپ های وکیوم در طول زمان آسیب دیده و تعمیر و رسیدگی اساسی برای سر پا نگه داشتن تجهیزات و راه اندازی آن مورد نیاز است. امکان تعمیر پمپ های وکیوم (پمپ های خلاء)،  در سراسر کشور فراهم می باشد و ممکن است تعدادی از شرکت های مختلف در این زمینه در منطقه شما هم موجود باشند. بررسی ها و نظرات زیادی از نحوه خدمت رسانی این شرکت ها در اینترنت موجود هستند.
 

پمپ وکیوم یا خلاء چیست؟

توجه داشته باشد که هنگام طراحی یا کارکردن با یک سیستم خلاء، شناخت عملکرد پمپ های وکیوم بسیار مهم است. ما رایج ترین پمپ های وکیوم را بررسی خواهیم کرد، نحوه کارکرد و جایی که در سیستم از آنها استفاده می شود، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
 

آشنایی با عملکرد پمپ های وکیوم

در هر محدوده فشار چندین نوع پمپ گوناگون وجود دارد که از تکنولوژی های مختلف استفاده می کنند و هر کدام از آن ها دارای مزایای منحصر به فرد در رابطه با ظرفیت فشار، جریان، هزینه ها و نیازهای تعمیر و نگهداری هستند. صرف نظر از طراحی آن ها، نحوه کارکرد همگی آن ها یکسان است.
پمپ وکیوم با حذف مولکول های هوا و گازهای دیگر از محفظه خلا (یا در صورت اتصال سری از طرف خروجی یک پمپ وکیوم بالاتر) عمل می کند. در حالی که فشار در محفظه کاهش می یابد، حذف مولکول های اضافی به صورت تصاعدی سخت تر می شود.
در نتیجه یک سیستم خلاء صنعتی (شکل 1) باید بتواند در بخشی از یک محدوده فشار فوق العاده قوی عمل کند، که معمولا بین 1 تا 6-10 تور فشار قرار دارد. در موارد تحقیقاتی و علمی این فشار به9-10 تور یا کمتر نیز می رسد.
برای انجام این کار، از چندین سبک مختلف پمپ در یک سیستم معمولی استفاده می شود که هر کدام، یکی از بخش های فشار محدوده را پوشش می دهند و بصورت ردیفی عمل می کنند.

پمپ وکیوم
                               (شکل 1)


انواع پمپ های وکیوم بر اساس فشار عملیاتی

پمپ های خلاء توسط محدوده فشار کاری خود طبقه بندی می شوند که انواع آن شامل دسته بندی های زیر می باشد:
  • پمپ های اولیه
  • پمپ های تقویت کننده یا پمپ های ثانویه
 
 

انواع پمپ های وکیوم بر اساس ساختار

بر اساس ساختار و طراحی پمپ های وکیوم دو نوع پرکاربرد ازاین پمپ ها را می توان نام برد که یکی از آنها پمپ وکیوم آبی و دیگری پمپ وکیوم روغنی می باشد، که در ادامه به معرفی آنها می پردازیم.
 
پمپ وکیوم آبی

پمپ وکیوم آبی یا در گردش چیست؟

پمپ وکیوم آبی، یک پمپ چرخشی جابجایی مثبت است که عملکرد آن به مانند یک پمپ روتاری یا چرخشی است. وظیفه یک پمپ وکیوم آبی به مانند همه پمپ های وکیوم، ایجاد خلاء و حذف مولکول های هواست. در پمپ های وکیوم آبی، وظیفه ایجاد خلاء بر عهده آب می باشد. پمپ ها آبی گاهی کار کمپرسور گاز را نیز انجام می دهند. به پمپ های وکیوم آبی پمپ های درگردش یا رینگ آبی نیز گفته می شود.
 

طرز کار پمپ های وکیوم آبی

پمپ های خلاء رینگ آبی، می تواند از آب یا هر مایع سازگار با فرآیند وکیوم سازی با داشتن خاصیت فشار بخار مناسب، استفاده کند. در این پمپ ها پروانه یا تیغه ای وجود دارد که با چرخش حلقه های مایع را ایجاد کرده و وظیفه خلاء سازی را انجام می دهد.

کاربرد و ویژگی های پمپ های وکیوم آبی

پمپ های وکیوم آبی در صنایع بزرگ مانند پالایشگاه ها استفاده می شود. هزینه پایین تعمیرات، راندمان و ماندگاری بالا از ویژگی های پمپ های وکیوم آبی است.
 پمپ وکیوم روغنی

پمپ وکیوم روغنی چیست؟

ساختار و کارکرد پمپ های وکیوم روغنی مشابه سایر پمپ های وکیوم یا خلاء می باشد. در این پمپ ها از روغن و هوا برای خنک سازی استفاده می شود. ساختار روتور و استاتور این پمپ، برای صنایع متوسط مناسب ترین گزینه می باشد. استفاده از روغن مناسب و تمیزی آن در نحوه کارکرد پمپ تاثیر بسزایی دارد.

انواع پمپ وکیوم روغنی

پمپ های وکیوم روغنی به دو دسته تک مرحله ای و دو مرحله ای تقسیم می شوند. پمپ های تک مرحله ای با قطع جریان برق، عمل خلاءسازی را متوقف می کند. اما در نوع دو مرحله ای از این  پمپ های وکیوم روغنی، حتی بعد از قطع جریان برق نیز امکان وکیوم سازی و مکش تا یک زمان مشخص همچنان وجود دارد.
 

قیمت انواع پمپ وکیوم روغنی

با توجه به نوع پمپ روغنی مورد نظر و اینکه تک مرحله ایست یا دو مرحله ای و نیز با توجه به نرخ مکش و برند پمپ ها، قیمت های متفاوتی برای این پمپ وجود دارد. لازم به ذکر است که همیشه قیمت بالای پمپ وکیوم روغنی، نشان از کارایی آن نداشته و لازم است که با توجه به نوع استفاده و نیاز خود، درصدد خرید آن بر بیاییم.
با توجه به تنوعی که در قیمت های پمپ های وکیوم روغنی مختلف وجود دارد، بهتر است کاربرد این پمپ ها را در نظر گرفته و با یک انتخاب آگاهانه اقدام به خرید نماییم. لازم به ذکر است که قیمت پمپ وکیوم روغنی دو مرحله ای به نسبت کاربرد آن، بیشتر از نوع تک مرحله ای آن می باشد.
 

تقسیم بندی سیستم های خلاء بر اساس محدوده فشار

سیستم های خلاء بر اساس محدوده فشار در گروه های گسترده زیر طبقه بندی می شوند:
  • خلاء پایین :  فشار تا 1 تور
  • خلاء متوسط:  فشار از 1 تا  3- 10 تور
  • خلاء بالا:  فشار از  3- 10 تا 7- 10 تور
  • خلاء فوق العاده بالا:  فشار از  7- 10 تا 11- 10 تور
  • خلاء بی نهایت بالا:  فشار کمتر از11- 10 تور

انواع مختلف پمپ ها بر اساس محدوده خلاء

انواع مختلف پمپ ها برای این محدوده از خلاء به دسته بندی های زیر تقسیم می شوند:
  • پمپهای اولیه (پشتی):         محدوده فشار خلاء پایین و خشن.
  • پمپهای تقویت کننده:           محدوده فشار خلاء پایین و خشن.
  • پمپ های ثانویه (خلاء بالا):   محدوده فشار خلاء بالا، خیلی بالا و فوق العاده بالا.